Online gokken na legalisering: grote zorgen blijken terecht

Online gokken is het spelen van een online kansspel, zoals online casino’s, online sportweddenschappen (zie kader) en online krasloten. Toeval bepaalt of de speler een prijs (zoals geld) wint. Tactiek speelt hierbij geen rol, de dominante factor is ‘geluk’. Online gokken kan altijd en overal worden gedaan via bijvoorbeeld een smartphone of laptop. In 2021 is online gokken in Nederland gelegaliseerd met als doel het illegale aanbod minder interessant te maken, fraude en criminaliteit tegen te gaan en spelers te beschermen. 1, 2 De minimumleeftijd voor online gokken is 18 jaar.

Gokken kan schadelijke gevolgen hebben, zoals financiële schade, sociale schade, schade rondom werk of studie, gezondheidsschade (stress, ontwenningsverschijnselen, ongunstigere mentale gezondheid) en een gokverslaving. De schade kan tijdelijk en licht zijn, maar ook ernstig en blijvend. Ook nadat iemand gestopt is met gokken, kan schade ervaren worden, zoals door schulden. Gokschade ontstaat niet alleen bij een gokverslaving, maar kan ook voorkomen bij laag-risico gokgedrag. 5

Sinds de invoering van de Wet Kansspelen op afstand (Koa) in 2021, heeft de Nederlandse overheid de regelgeving meerdere keren aangescherpt om spelers beter te beschermen en risico’s, zoals verslaving, fraude en witwassen, te beperken. Met name jongvolwassenen worden gezien als kwetsbare groep die extra bescherming nodig heeft. Door nog onvolgroeide hersenen en aangeleerd gedrag (zoals spelen van games met gokelementen of zien van gokgedrag bij anderen) op jonge leeftijd, raken zij sneller verslaafd en zijn zij kwetsbaarder voor gokschade. Daarnaast proberen 18- tot 20-jarigen vaker verloren geld terug te winnen en zijn zij eerder geneigd meer geld in te zetten dan zij zich kunnen veroorloven. Het verliezen van geld en het maken van schulden op jonge leeftijd kan langdurig negatieve effecten hebben, zoals een grotere kans op financiële onzekerheid en middelengebruik op latere leeftijd. 7, 8

Gevolgen van strengere maatregelen

In 2024 kregen aanbieders van online kansspelen te maken met strengere maatregelen, waaronder verplichte stortingslimieten (maximaal speelbedrag per speler), een verhoging van de kansspelbelasting en zwaardere sancties voor overtredingen, zoals het aanbieden van kansspelen zonder vergunning. 9 Ook werd een verbod op ongerichte reclame ingevoerd, waardoor tv-, radio- en buitenreclame niet langer zijn toegestaan. Sponsoring door kansspelaanbieders wordt bovendien sinds 2025 gefaseerd verboden, zodat sectoren zoals sport de tijd krijgen om alternatieve inkomstenbronnen te vinden. 10

Sinds de aanscherping van deze maatregelen is tussen eind 2025 en begin 2026 een stabilisatie zichtbaar op de vergunde onlinekansspelmarkt. Het aantal vergunninghouders, spelers, de kanalisatiegraad (het aandeel spelers dat legaal speelt) en de totale omzet bleven vrijwel gelijk, terwijl het gemiddelde verlies per speler verder daalde. 11 Dit kan erop wijzen dat beleid gericht op strengere regels, zoals stortingslimieten en reclamebeperkingen, bijdraagt aan risicobeperking binnen de legale markt.

Tegelijkertijd laat onderzoek van de Kansspelautoriteit (Ksa) zien dat deze stabilisatie een vertekend beeld kan geven. Hoewel de kanalisatiegraad op het eerste gezicht stabiel lijkt, blijkt na correctie van vertekende zoekvolumes (bijvoorbeeld door geautomatiseerde zoekopdrachten) dat de illegale markt juist groeit. In de tweede helft van 2025 ging naar schatting 47% van het brutospelresultaat (inzet min de uitgekeerde prijzen) naar illegale aanbieders, tegenover ongeveer 44% begin dat jaar. Daarnaast neemt het aantal spelersaccounts per persoon toe, vooral onder 18-jarigen, wat mogelijk samenhangt met de invoering van stortingslimieten. 11 De overgrote meerderheid (85%) van spelers en niet-spelers is voorstander van het verhogen van de minimumleeftijd naar 21 jaar voor online en fysieke kansspelen. Hoewel een deel van de jongeren mogelijk zou uitwijken naar illegale websites, geeft twee derde van spelers onder de 21 jaar aan dit waarschijnlijk of zeker niet te zullen doen. 3

Sinds de legalisering van online gokken in oktober 2021 is het aantal spelers op de onlinegokmarkt toegenomen, waarbij een groot deel van de huidige spelers pas na de openstelling is begonnen met online gokken. 1, 12 Uit onderzoek van Ipsos I&O uit 2025 blijkt dat 12% van de Nederlandse bevolking van 16 jaar en ouder het afgelopen jaar ten minste één online kansspel heeft gespeeld. 12 Opvallend is dat vooral 16-tot 35-jarigen actief zijn in de onlinegokmarkt. Cijfers van de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen (16- tot 25-jarigen) uit 2024 laten zien dat 19% van de jongvolwassenen in het afgelopen jaar online heeft gegokt voor geld. Voor jongeren onder de 16 jaar is dit 4%. Daarnaast valt op dat mannen in beide leeftijdscategorieën oververtegenwoordigd zijn (figuur 1). 13

Sportweddenschappen populairder onder jongvolwassenen

Jongvolwassenen nemen relatief vaker deel aan sportweddenschappen dan oudere groepen. Hun redenen daarvoor wijken af van die voor kansspelen in het algemeen: sportweddenschappen worden vooral gespeeld om de sportbeleving spannender te maken, en vanuit de overtuiging goed te zijn in het voorspellen van uitslagen. Daarnaast speelt sociale beïnvloeding binnen vriendengroepen een grotere rol dan bij algemene gokspellen (21% vs. 6%). 3 Tijdens grote sportevenementen zoals het EK of WK voetbal zijn bovendien duidelijke pieken zichtbaar in het aantal deelnemers. 11

Het stijgende aandeel spelers, in combinatie met motieven die sterk gericht zijn op competitieve en sociale elementen, laat zien hoe sportgokken steeds meer verweven raakt met de sportbeleving. Deze normalisering van online gokken op sportevenementen maakt deelname voor jongeren en jongvolwassenen laagdrempeliger. Dat vergroot hun kwetsbaarheid, omdat gokken in deze context sneller gezien kan worden als vanzelfsprekend en als sociaal onderdeel van het kijken naar de sport.

Bij online gokken vaker gewoontevorming of vluchtgedrag dan bij fysiek gokken

Online gokken is toegankelijker dan fysiek gokken, omdat spelers een kansspel altijd beschikbaar hebben via hun mobiele telefoon. Spelers die uitsluitend online gokken, spelen vaker minstens wekelijks dan spelers die uitsluitend fysiek gokken. Online wordt bovendien vaker alleen gespeeld, terwijl fysiek gokken juist meer in gezelschap plaatsvindt. Onlinespelers noemen opwinding en ontspanning vaker als motivatie dan fysieke spelers, wat wijst op patronen die eerder samenhangen met gewoontevorming of vluchtgedrag dan met recreatief vermaak (figuur 2). 3, 11

Toenemende gokschade door online gokken

Deze dynamiek vertaalt zich in een groter risico op gokschade: 20% van de online-spelers valt in een risicocategorie op de Problem Gambling Severity Index (PGSI), tegenover 4% van de uitsluitend fysiek spelende groep.

De ernst hiervan blijkt ook uit de zorgcijfers: het Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem (LADIS), rapporteert dat het aantal mensen dat zich met gokken als primaire problematiek meldde bij de verslavingszorg, tussen 2022 en 2025 met 61% steeg. Deze stijging wordt vooral veroorzaakt door een toename in het online gokken, met name door mannen tussen de 18 en 35 jaar. 14

Ook Haagse professionals die werken met jongeren en volwassenen met (risico op) gokproblematiek signaleren dat het aantal mensen dat online gokt toeneemt. Steeds vaker behandelen zij cliënten met gokproblemen, waarbij terugval regelmatig voorkomt. 1

Het Trimbos-instituut heeft eind 2024 het Expertisecentrum Gokken gelanceerd. 15 Een centrale plek waar beleidsmakers, onderzoekers en (zorg)professionals wetenschappelijk onderbouwde kennis over gokken kunnen vinden. Hierbij werken ze aan het vergroten van de wetenschappelijke kennis over (preventie van) gokschade, gokproblematiek en gokverslaving. 15

Rapport Haags Gokonderzoek 2024. Hier online beschikbaar.

Naast ontwikkelingen in wet- en regelgeving en onderzoek naar online gokken, groeit ook het aanbod op het gebied van preventie en zorg. Preventie en hulpverlening zijn, samen met wetgeving, nodig om (problematisch) gokken te voorkomen. Minder dan 10 procent van de mensen met problematisch gokgedrag zoekt hulp. Belangrijke drempels zijn schaamte, ontkennen van problemen en een beperkte beschikbaarheid van hulp. 16 In Nederland bestaan diverse online en offline interventies, maar de effectiviteit van veel (zelfhulp)programma’s is nog niet empirisch onderbouwd en interventies zijn vaak nog in ontwikkeling. 1 Onderzoek naar interventies laat zien dat verschillende aanpakken effectief zijn om gokgedrag te verminderen, zoals cognitieve gedragstherapie, mindfulness, korte interventies en interventies met persoonlijke feedback. Face-to-face behandelingen lijken beter te werken dan zelfhulp. 15

Zelfuitsluiting en hulp bij gokken

Een belangrijke maatregel om te minderen of te stoppen met gokken is een inschrijving bij het Centraal Register Uitsluiting Kansspelen (Cruks). Hier kunnen spelers zich registreren voor een gokstop. Hiermee kan een speler voor 6 maanden niet meer gokken bij legale Nederlandse aanbieders, zowel online als op fysieke locaties.

In de afgelopen jaren is het aantal inschrijvingen voor de gokstop gestegen en heeft het Loket Kansspel (nu Openovergokken.nl) meer hulpgesprekken over gokken en de gokstop gevoerd. Het langetermijneffect van de gokstop is niet bekend. Daarnaast blokkeert de gokstop alleen legale sites en is aanvullende blokkeersoftware nodig om illegale goksites te blokkeren. 1 In september 2025 is de website Openovergokken.nl van de Ksa gelanceerd. Deze site is bedoeld om informatie te kunnen vinden over gokken, als iemand zich zorgen maakt over het eigen gokgedrag of dat van iemand anders, of als iemand op zoek is naar hulp. 17

Preventieaanbod en vroegsignalering van gokproblematiek in Haaglanden

Ook lokaal wordt het preventieaanbod voor online gokken verder uitgebreid. Zo is bij Indigo Preventie Haaglanden het aanbod van Moti4 uitgebreid met aanbod dat gericht is op gokken. Moti4 is een gratis, anoniem gesprek met een preventiemedewerker. 18

Daarnaast zijn preventiemedewerkers van Indigo opgeleid om zorgpersoneel te trainen in het vroegtijdig signaleren van gokproblematiek. Ook biedt Indigo Haaglanden algemene spreekuren, waar men terechtkan met vragen over gokken of gokproblematiek. In de praktijk ontvangt Indigo Haaglanden weinig hulpvragen over minderen of stoppen met gokken. 1

Noodzaak van versterking van preventie en hulpverlening

Ondanks de beschikbaarheid van interventies, (zelfhulp)programma’s en preventieaanbod, blijkt uit onderzoek dat er meer aandacht nodig is voor de preventie van online gokken en de zorg voor mensen met gokschade of problematisch gokgedrag. 1, 16 De Nationaal Rapporteur Verslavingen schrijft in een advies onder andere dat het van belang is dat professionals die in contact komen met mensen met (potentiële) gokproblemen, deze problematiek op tijd herkennen, snel kunnen ingrijpen en/of kunnen doorverwijzen. Daarbij is investering in vroegsignalering en verbetering van samenwerking tussen (hulpverlenende) instanties nodig. 19

De zorgen die in 2022 in het artikel in het Epidemiologisch Bulletin werden geuit over een toename van gokproblematiek, waren terecht. Sinds de legalisering in 2021 zijn er veel veranderingen geweest in het Nederlandse onlinegoklandschap. Een van de belangrijkste gevolgen daarvan is de toename van het aantal spelers, met een relatief sterke groei onder jongvolwassenen en mannen. Een van de genoemde zorgen in het artikel uit 2022 was de toename van gokverslavingen. Cijfers laten inderdaad zien dat sinds 2022 het aantal personen in verslavingszorg met gokken als primaire problematiek, jaarlijks toeneemt. Deze stijging wordt vooral veroorzaakt door een toename in het online gokken.

Recentere markttrends laten zien dat landelijke maatregelen onder andere hebben bijgedragen aan een stabilisering van het aantal spelers en de omzet van aanbieders op de legale markt, terwijl er een groei is op de illegale markt. Aanvullende en strengere maatregelen zijn nodig om te voorkomen dat mensen online gaan gokken en om schade door gokken te beperken. Weinig mensen met problematisch gokgedrag zoeken hulp, onder andere door schaamte, ontkenning van problematiek en de beperkte beschikbaarheid of vindbaarheid van hulp. Een effectievere aanpak vraagt daarom om een combinatie van landelijke regulering en lokale preventieve interventies, zodat risicovol gokgedrag eerder wordt herkend. Ook kan er zo beter worden ingespeeld op de veranderende dynamiek van de gokmarkt. Tot slot is het van belang om via onderzoek de ontwikkelingen en het onlinegokgedrag blijvend te monitoren.